Nhật Bản từ bỏ năng lượng hạt nhân ?

TẠP CHÍ KINH TẾ

Nhật Bản từ bỏ năng lượng hạt nhân ?

Thanh Hà

Bốn năm sau thảm họa động đất, sóng thần, tai nạn nhà máy điện hạt nhân Fukushima, một lần nữa câu hỏi đặt ra là Nhật Bản có thể từ bỏ năng lượng hạt nhân hay không. Phần lớn trong công luận vẫn chống đối việc cho các nhà máy điện hạt nhân hoạt động trở lại.

Tháng 11/2014 Thống đốc tỉnh Kogoshima đồng ý cho phép 2 lò phản ứng tại khu nhà máy điện hạt nhân Sandai –đông bắc- hoạt động trở lại. Quyết định trên được đưa ra sau khi tập đoàn Kyushu Electric Power và Cơ quan An toàn Hạt nhân của Nhật quả quyết là 2 lò liên quan và hai lò khác tại khu nhà máy Takahama, tỉnh Fukui, miền trung Nhật Bản đã trải qua nhiều đợt trắc nghiệm và tuân thủ các chuẩn mực về an toàn hạt nhân. Nhưng từ đó tới nay, 48 lò phản ứng trên xứ hoa anh đào – không kể 6 lò đã bị hư hại của Fukushima- vẫn chưa được khởi động lại.

Trước khi xảy ra tai nạn ở khu nhà máy Fukushima năng lượng hạt nhân cung ứng từ 25 đến 30 % cho toàn bộ nhu cầu điện lực của Nhật Bản. Tokyo thậm chí còn đề ra mục tiêu nâng tỷ lệ đó lên thành 50 % vào khoảng năm 2050.

Trận động đất ngày 11/03/2011 đã vĩnh viễn chôn vùi kế hoạch phát triển năng lượng hạt nhân. Dù vậy Nhật Bản khó có thể từ bỏ nguồn năng lượng này. Trong bốn năm qua, hóa đơn năng lượng đè nặng lên cán cân thương mại. Kim ngạch nhập khẩu, từ than đá đến khí đốt, dầu hỏa đều tăng vọt. Giá điện và ga tăng 20 % đối với các hộ gia đình. Hóa đơn tiền điện của các tập đoàn sản xuất tăng 30 %. Cùng lúc ngành công nghệ hạt nhân của Nhật bị thiệt hại ít nhất là hơn 35 tỷ euro trong bốn năm vừa qua.

Hơn nữa, theo một công trình nghiên cứu được hãng thông tấn Reuters thực hiện vào năm 2014, khoảng 2/3 trên tổng số 48 lò phản ứng trên toàn quốc có nguy cơ bị đóng cửa vĩnh viễn, do không đáp ứng các tiêu chuẩn an toàn, hay quá tốn kém nếu như phải được nâng cấp trước khi được cấp giấy phép hoạt động trở lại.

Dù vậy nội các của Thủ tướng Shinzo Abe vẫn coi hạt nhân là nguồn năng lượng chính. Cuối tháng 1/2015 bộ Kinh tế, Thương mại và Công nghiệp chủ trì một loạt các cuộc họp để bàn về chính sách năng lượng Nhật Bản trong tương lai. Trong khuôn khổ các cuộc họp nói trên, nhiều chuyên gia cho rằng, cần đa dạng hóa các nguồn năng lượng, giảm bớt trọng lượng của lĩnh vực hạt nhân xuống còn 15 % thay vì 28 % như trong thời kỳ tiền Fukushima. Nhưng về phía chính phủ, Tokyo mong muốn, năng lượng hạt nhân do ít gây khí thải làm hâm nóng trái đất, bảo đảm từ 20 đến 25 % nhu cầu điện lực của toàn quốc.

Tuy nhiên để đạt được mục tiêu đó, thì Nhật Bản sẽ phải xây dựng thêm các nhà máy mới hoặc sẽ phải kéo dài thêm thời gian hoạt động của những cơ sở sẵn có thêm ít nhất là 40 năm. Cần biết rằng, hiện có 7 trên tổng số 48 lò phản ứng đã hoạt động trong một thời gian là hơn 40 năm và cần phải được tháo dỡ.

Mỗi năm Nhật Bản nhập 26 tỷ euro năng lượng và Nhật Bản khó có thể tiếp tục chịu đựng được mức chi tiêu đó, cho dù, trong ngắn hạn giá dầu hỏa và khí đốt đang rất thấp. Tokyo căn cứ vào hóa đơn năng lượng quá nặng để thuyết phục công luận về nhu cầu cấp bách cần quay lại với điện hạt nhân.

Về điểm này bà Charlotte Mijeon đại diện cho tổ chức mang tên Sortir du nucléaire, chủ trương cần đóng cửa các nhà máy hạt nhân, cho rằng, bên cạnh những tính toán thuần túy về tài chính, thì còn phải tính đến cái giá phải trả đối với môi trường, đối với sức khỏe con người trước cái mà bà gọi là « hiểm họa hạt nhân » :

« Trước hết tôi xin nhắc lại, từ trước tới nay, Nhật Bản luôn lệ thuộc vào năng lượng nhập từ nước ngoài. Đó có thể là dầu khí, hay than đá. Hơn nữa, do không có mỏ uranium, Nhật Bản tới nay vẫn phải nhập uranium. Việc các nhà máy điện hạt nhân phải đóng cửa gây thêm khó khăn cho Nhật Bản – từ lĩnh vực sản xuất đến tư nhân, khiến nhu cầu nhập khẩu tăng cao. Nhưng ở đây cần cân nhắc lại xem rằng, hóa đơn năng lượng nhập khẩu tốn kém hơn, hay cái giá phải trả do tai nạn nhà máy điện Fukushima gây ra đắt hơn. Ở đây tôi muốn nói đến những chi phí phải trả cho việc quét dọn rác thải hạt nhân, làm sạch môi trường. Tới nay các phí tổn ước tính lên tới khoảng 20 tỷ euro mà hậu quả vẫn chưa được khắc phục.

Đó là chưa kể trong tương lai, còn phải tính đến những hậu quả về mặt y tế do tai họa Fukushima gây nên, cái giá phải trả trước những thiệt hại đối với môi trường, đối với nông nghiệp. Hiện nay 120 ngàn người phải di dời chỗ ở, nhiều gia đình bị ly tán, có nhiều người mẹ phải mang con nhỏ đi chỗ khác trong lúc người cha, chồng, thì vẫn ở lại để trông nhà.

Đối với khu vực nhà máy điện Fukushima, vấn đề nước bị nhiễm xạ vẫn chưa được giải quyết dứt điểm, rác thải cũng vậy. Từ kinh nghiệm của Fukushima nhiều câu hỏi đặt ra đối với các nhà máy điện hạt nhân khác trên toàn lãnh thổ Nhật Bản : vấn đề an toàn. Điều mà chúng ta biết được là Nhật Bản luôn phải đối mặt với nguy cơ động đất.

Câu hỏi đặt ra là liệu Nhật Bản có thể đương đầu cùng lúc với 2 thảm họa – thiên tai và hạt nhân - như hồi năm 2011 hay không. Nhật Bản có thể cho các nhà máy điện hạt nhân hoạt động trở lại hay chăng khi mà có có nhiều nghi vấn về các chuẩn mực an toàn, khi nhiều tập đoàn khai thác bị nghi ngờ giấu giếm thông tin ».

Hạt nhân để đối phó với hiệu ứng lồng kính

Về phần mình, Isabell Jouette, phát ngôn viên của tập đoàn SFEN chủ trương phát triển năng lượng hạt nhân nhấn mạnh, kể từ khi các nhà máy nguyên tử của Nhật bị đóng cửa, năng lượng hóa thạch đang bảo đảm 62 % các nguồn điện lực cho nước này nhảy vọt lên thành 88 %. 2013 là năm Nhật Bản phá kỷ lục về mặt thải khí CO2 làm hâm nóng trái đất.

« Không thể phủ nhận Fukushima là một thảm họa và đương nhiên không thể đem tất cả lên bàn cân, tính bằng tiền. Nhưng bên cạnh đó cũng phải lưu ý là Nhật Bản do nhập thêm năng lượng hóa thạch đã thải thêm CO2, lượng khí thải tăng từ 6 đến 10 % một năm và đó cũng là điều cần cân nhắc khi nêu lên câu hỏi Tokyo có nên rút lui hoàn toàn khỏi năng lượng hạt nhân hay không.

Một điểm khác nữa là hóa đơn tiền điện của các hộ gia đình Nhật Bản từ khi ngưng điện hạt nhân, tăng lên thêm 20 %. Đành rằng có tới 120 ngàn dân cư trong khu vực sát cạnh với Fukushima đã phải di dời chỗ ở, nhưng 80 ngàn trong số đó đã bắt đầu trở về nguyên quán. Ngoài ra, TEPCO đã cải tổ lại cơ cấu, Cơ quan an toàn hạt nhân của Nhật cũng tăng cường một số các biện pháp kiểm tra. Có nhiều yếu tố cho thấy là tình hình đang được chấn chỉnh lại, và trong tầm kiểm soát ».

Công luận vẫn chống điện hạt nhân

Hiện vẫn còn hơn 50 % dân Nhật chống điện hạt nhân cho dù hóa đơn tiền điện của các hộ gia đình đã tăng 20 % trong bốn năm qua và sẽ còn tiếp tục tăng thêm nữa khi mà chính phủ dành cho năng lượng tái tạo một vị trí quan trọng hơn. Về điểm này bà Isabelle Jouette, ghi nhận :

« Đúng là sau tai nạn nhà máy điện Fukushima hồi tháng 3/2011 thì đã có tới 91 % dân Nhật chống hạt nhân. Giờ đây tỷ lệ đó khoảng từ 60 đến 70 %. Chính quyền chuẩn bị cho khởi động lại 4 lò máy, cả 4 đã được Cơ quan An toàn Hạt nhân kiểm tra rất kỹ. Đó là những đợt kiểm tra rất khắt khe và rất đáng tin cậy. Tôi không nghĩ là chính phủ Nhật dám đùa với lửa, hời hợt trước vấn đề y tế công cộng và an toàn hạt nhân »

Cũng bà Jouette, đại diện cho SFEN nhấn mạnh trên các chuẩn mực an toàn rất khắt khe mà chính phủ Nhật đã áp đặt từ sau thiên tai năm 2011.

« Tôi không được biết công trình nghiên cứu của Reuters theo đó 2/3 các lò phản ứng của Nhật có thể bị đóng cửa vĩnh viễn vì không bảo đảm an toàn. Nhưng hiện tại trên toàn lãnh thổ Nhật Bản có 48 lò phản ứng hạt nhân ; 4 trong số đó rất an toàn sau khi đã được kiểm tra. Cần nói thêm là Tokyo đưa ra hai điều kiện để 4 lò đó hoạt động lại : một là các tập đoàn khai thác phải tuân thủ một số chuẩn mực mới khắt khe hơn, và hai là việc cho hoạt động lại hay không tùy thuộc vào quyết định của người dân trong khu vực lân cận. Cụ thể là ở Fukushima chẳng hạn, tập đoàn TEPCO được phép đổ nước thải nhiễm xạ ra biển với sự đồng thuận của dân cư trong vùng ».

Cuối tháng 2/2015, một cựu nhân viên trong Cơ quan An toàn Hạt nhân Nhật Bản đã thú nhận : nhiều quy định của cơ quan này đã không hề được tập đoàn điện lực khai thác khu nhà máy Fukushima tuân thủ. Chính vì vậy Charlotte Mijeon, phát ngôn viên của phong trào chống điện hạt nhân, Sortir du nucléaire cho rằng : giải pháp đối với Nhật Bản sẽ phải là năng lượng tái tạo.

« Các chuẩn mực an toàn hạt nhân được tăng cường, nhưng không thể nói là các cơ quan điện lực của Nhật Bản đã thay đổi một cách cơ bản đường lối hoạt động. Ngành công nghệ năng lượng hạt nhân tại Nhật Bản rất mạnh. Họ gây áp lực rất lớn lên chính giới. Họ đã liên tục và ráo riết vận động để các nhà máy điện hạt nhân hoạt động lại. Có nhiều người lo ngại, Nhật Bản thiếu năng lượng, thiếu điện. Nhưng quốc gia này có phương tiện để chế tạo điện. Đặc biệt là khai thác các nguồn năng lượng tái tạo. Với giải pháp này, Tokyo giải quyết được một lúc hai vấn đề : không phụ thuộc vào năng lượng nhập từ nước ngoài đồng thời lại giảm được khí thải CO2 làm hâm nóng trái đất và gây ô nhiễm không khí ».

Giải pháp nào cho năng lượng của Nhật ?

Bà Isabelle Jouette thuộc tổ chức SFEN lưu ý : « Chính phủ Nhật không muốn trông chờ tất cả vào năng lượng hạt nhân, để hạt nhân bảo đảm 80 % hay 100 % nhu cầu của quốc gia này. Tokyo chỉ đề ra mục tiêu là giới hạn nặng lượng hạt nhân ở mức 26 %, rồi bên cạnh đó, phát triển năng lượng sạch. Năng lượng tái tạo, trong tương lai sẽ đáp ứng khoảng 25 % nhu cầu của nền kinh tế đứng thứ ba trên thế giới này. Nói cách khác, chúng ta thấy rõ là Nhật Bản muốn đa dạng hóa các nguồn năng lượng, vừa sử dụng năng lượng hóa thạch, vừa có năng lượng hạt nhân và vừa khai thác các nguồn năng lượng tái tạo, từ năng lượng gió, mặt trời hay thủy điện … »

Câu hỏi đặt ra là liệu Nhật Bản có đủ phương tiện để cùng lúc vừa phát triển năng lượng tái tạo, vừa cải tổ sâu rộng ngành công nghệ hạt nhân và vừa giảm mức tiêu thụ dầu, khí than đá, góp phần giới hạn khí thải làm hâm nóng trái đất hay không. Charlotte Mijeon trả lời :

« Về mặt tài chính mà nói, rất khó để trải ra trên tất cả các loại năng lượng như kịch bản vừa nêu. Nhật Bản sẽ không đủ sức để cùng lúc vừa phát triển năng lượng hạt nhân, vừa đầu tư vào các loại năng lượng tái tạo. Hơn nữa điều đáng lo ngại là cho dù chỉ có một nhà máy điện hạt nhân được hoạt động lại, nhưng điều gì sẽ xảy ra khi nhà máy đó bị sóng thần, động đất như Fukushima ? Cần lưu ý rằng những chất phóng xạ thất thoát từ nhà máy điện Fukushima ngấm vào lòng đất và chúng sẽ đọng lại trong hàng trăm năm. Điều đó có nghĩa là trong ngần ấy thời gian, nhiều thế hệ sẽ phải chung sống với các chất phóng xạ độc hại này. Đó cũng phải là những tính toán mà các nhà cầm quyền ở Nhật Bản cần cân nhắc ».

Isabelle Jouette thuộc tổ chức SFEN nhấn mạnh đến tác động kinh tế : « Thông thường, một nhà máy điện hạt nhân đóng góp nhiều vào các hoạt động kinh tế địa phương. Cũng chính vì thế mà Tokyo đã đặt ra điều kiện mới là chỉ cho phép một lò phản ứng hạt nhân hoạt động trở lại nếu có sự đồng ý của dân cư trong vùng. Trong trường hợp ở khu nhà máy điện hạt nhân Fukushima, thì TEPCO được phép đổ nước thải ra biển với sự đồng ý của ngư dân. Ngoài ra, từ sau kinh nghiệm động đất, sóng thần hồi năm 2011, các tập đoàn điện lực cũng như chính quyền Nhật Bản đã luôn chuẩn bị sẵn những kế hoạch di tản dân cư trong các vùng lân cận với nhà máy trong trường hợp cần thiết. Tôi nghĩ đó là những nỗ lực rất lớn để bảo đảm an toàn ».

Theo cuộc thăm dò dư luận được thực hiện ngày 08/03/2015 mà nhật báo Nihon Keizai trích dẫn, chỉ có 36 % những người được hỏi hưởng ứng việc mở lại các nhà máy điện hạt nhân. Tới nay thống đốc vùng Niigata ở miền Bắc Nhật Bản vẫn chống đối dự án cho khởi động lại nhà máy Kashiwazak—Kariva. Khúc mắc nằm ở chỗ, thành công hay thất bại trong chính sách vực dậy kinh tế của nước Nhật, mang tên Thủ tướng Abe tùy thuộc một phần vào 48 lò phản ứng hiện đang ngủ vùi trên xứ hoa anh đào.

__._,_.___

---

Posted by: Dien bien hoa binh 

 

Người Việt làm giàu ở Nhật nhờ buôn bán đồ điện tử phế thải

Thanh Trúc, phóng viên RFA
2013-10-17

• In trang này
• Chia sẻ
• Ý kiến của Bạn
• Email

10172013-vn-scrap-deal-mk-mony.mp3

Những núi đồ điện tử phế thải do công ty Thành Công - Seiko Shokai thu mua để xuất khẩu.

RFA

Nghe bài này

Từ buôn đồng nát sắt vụn thành triệu phú

Nhật Bản là một nước công nghệ phát triển, người Nhật sử dụng nhiều máy móc hàng ngày, họ có thói quen phế thải những loại đồ điện và máy móc đã qua sử dụng một khi bị hư hỏng hoặc không còn mới, không còn hợp thời:

Nhật Bản này vấn đề an toàn, coi như có đồ gì hơi cũ thì ở đây không sửa chữa, sợ phát hỏa cháy nhà cháy cửa. Dọn nhà đường xa thì vận chuyển quá tốn, cho nên cái gì cũ là họ đem bỏ ra hố rác hết. Giường, nệm, nồi cơm, máy hâm, quạt máy, máy lạnh…toàn bộ đều bỏ hết. Tóm lại ở Nhật có cái vậy đó.

Đây là cơ hội cho những người Việt muốn kinh doanh buôn bán bằng nghề thu gom vật liệu phế thải ở Nhật:

Nói đúng ra hồi xưa tôi vừa đi lượm mà vừa đi bán, thời gian thấy làm ăn được nên tôi mở một giàn xe mấy chục chiếc rồi cho người Nhật lái đi ở ngoài xin dân của họ. Xe đó hồi xưa thì tôi lấy tiền còn bây giờ tôi cho chạy không. Từ chỗ đó kéo dài, người Nhật đem về rồi khách hàng đem tới, người Việt Nam cũng đem tới.

Người thưa chuyện cùng quí vị nãy giờ là ông Phước, mà mọi người quen gọi là ông Sáu Đen, một trong vài ba người Việt đầu tiên từ năm 1998 khởi sự một nghề, gọi nôm na theo tiếng Việt mình là nghề buôn đồng nát sắt vụn, rồi từ đó phất lên thành một công ty chuyên thu gom và mua bán đồ điện cũng như hàng gia dụng phế thải ở Nhật Bản.

Nhật Bản này vấn đề an toàn, coi như có đồ gì hơi cũ thì ở đây không sửa chữa, sợ phát hỏa cháy nhà cháy cửa. Dọn nhà đường xa thì vận chuyển quá tốn, cho nên cái gì cũ là họ đem bỏ ra hố rác hết

ông Phước

Là một thuyền nhân được tàu Đài Loan vớt đưa vào Thái Lan, tiếp đó là Hongkong, Đài Loan, chặng dừng sau cùng là ba năm ở Philippines cho đến khi được phái đoàn Nhật nhận cho định cư năm 1993, con đường trở thành triệu phú rác thải của ông Sáu trên đất Nhật là một chặng đời vất vả, chịu khó để dẫn đến thành công như tên gọi của công ty bán đồ phế liệu Thành Công mà ông lập ra, tiếng Nhật là Seiko Shokai:

Đến Nhật tháng Bảy năm 1993, nhập khóa học Nhật ngữ 6 tháng, sau đó tôi về vùng quê Kakidaira. Tôi ở tuốt trong quê mà, nói đúng ra mình người tị nạn, ăn học xong rồi ra khỏi trung tâm thì mình cũng phải tự bươn tự chải nên quyết định ra đi làm.

Ông Phước người sáng lập công ty Thành Công Seiko Shokai. RFA

 

Đi làm được 6 tháng, nhận thấy cuộc sống ở quê quá eo hẹp, lại nữa thời tiết mùa đông nơi đó rất lạnh, ông Sáu dọn về Utsunomiya. Tại Utsunomiya, công việc lao động nặng và phải bưng xách nặng khiến ông thường xuyên bị đau bên vai phải. Biết không thể làm mãi trong hãng xưởng xe hơi này lâu dài, ông nhờ bạn bè giới thiệu cho đi làm thợ hàn trên thành phố Yokohama gần Tokyo:

Tôi hàn những ống cống dưới lòng đất, hãng đó làm để xuất đi các nước, làm khoảng một năm rưỡi và lương cũng cao. Một tháng như vậy trừ hết rồi tôi còn khoảng gần 3000 đô.

Nhưng mà lúc tôi mới qua trung tâm tôi cũng đi làm mướn cho người ta, đi đóng ba cái đồ điện tử, đồ cũ đó,cho nên tôi cũng hiểu được và từ đó tôi quyết định nhảy ra làm nghề đồ cũ.

Đó là năm 1998, khởi đầu ông Sáu vừa đi làm vừa đi nhặt những vật dụng phế thải mà người ta bỏ vào hố rác, bán lại cho một người Việt Nam đã ra nghề trước ông:

Ở Nhật cứ năm bảy nhà thì nó có một hố rác, người ta bỏ ra đó thì mình đi lượm, thí dụ như ampli,loa, máy giàn, đầu máy nguyên bộ đó, hay là CD xách tay.Toàn bộ đồ cũ coi như đồ điện tử rồi máy móc xe hơi hoặc là xe hơi, máy cày, máy ủi này kia

ông Phước

Tại người ta ra trước người ta có hãng xưởng trước, còn mình không có hãng xưởng thì mình bán lại cho người ta. Ở Nhật cứ năm bảy nhà thì nó có một hố rác, người ta bỏ ra đó thì mình đi lượm, thí dụ như ampli, loa, máy giàn, đầu máy nguyên bộ đó, hay là CD xách tay.Toàn bộ đồ cũ coi như đồ điện tử rồi máy móc xe hơi hoặc là xe hơi, máy cày, máy ủi này kia.

Được gần một năm, thấy công việc mua bán vật liệu phế thải thuận lợi và tương đối kiếm được nhiều tiền hơn, ông bỏ công việc đang làm để quay sang mở công ty thầu đồ cũ. Cần nhớ đây cũng là công việc mà khi đó rất ít người nghĩ tới ở Nhật:

Học giả Đỗ Thông Minh và ông Phước còn gọi là anh Sáu. RFA

Tôi thấy đi làm thì cực khổ mà đi lượm thì cũng có ăn, từ ngày bỏ việc tôi bắt đầu mở hãng. Xin phép ở Nhật Bản này rất dễ, mình làm ăn đàng hoàng, xét trong hồ sơ xưa nay không vi phạm bất cứ điều gì thì họ cấp phép trong vòng có hai tuần. Ở Nhật này gọi là Ryxaikuru, tất cả những đồ cũ mà người ta xài qua rồi, từ xe cộ hay bất cứ cái gì là nó nằm trong giấy phép đó hết.

Tôi mướn chỗ, lấy tên viết tắt là TC, theo tiếng Việt là chữ Thành Công, tiếng Nhật dịch ra là Seiko Shokai, tôi thu mua xong thì nhân công của tôi xếp hàng nào đi nước nào là để theo nước nấy. Những cái ampli hay những cái CD có cái tôi mua 5 hay 10 mal tiền Nhật là năm bảy trăm đô, có cái tôi mua một hai chục mal là hai ba ngàn đô cũng có. Những đồ đó của Nhật bỏ ra nhưng mình đóng đi các nước. Đủ loại giá cả, có cái tôi bán qua Trung Quốc hàng tấn những vật dụng như máy may, quạt máy, lò hâm, bếp ga….

Còn những mặt hàng thành phẩm, nghĩa là còn nguyên vẹn và còn giá trị, thì đóng vô công te nơ, bán qua Trung Quốc, Hongkong, Pakistan, Africa, Nigeria, Thái Lan, Cambodia, Iran…

ông Phước

Những vật liệu phế thải vừa kể, ông Sáu kể tiếp, được phân phối cho những đại lý thu mua khác cả chục hoặc cả trăm tấn để họ chuyển xuống tàu và gởi sang Trung Quốc:

Còn những mặt hàng thành phẩm, nghĩa là còn nguyên vẹn và còn giá trị, thì đóng vô công te nơ, bán qua Trung Quốc, Hongkong, Pakistan, Africa, Nigeria, Thái Lan, Cambodia, Iran… .

Nhưng mà Việt Nam tuyệt đối là tôi tránh, làm ăn 20 năm nay tôi tránh, cái đó phải nói rõ ràng. Bán cái gì về thì có tên mình là chủ, tiền chuyển tới chuyển lui này kia, lỡ đồ người ta cấm hay lỡ bạn bè nó xin một hai món mình đóng về mà cái hàng nó không đúng, lỡ hải quan ghi hồ sơ rồi bắt mình cho nên Việt Nam là tôi không có làm.

Hiện tại có 9 người Việt làm trong hãng Thành Công của ông Sáu, người Nhật thì có gần 20 là những tài xế chuyên lái xe của công ty Thành Công, đi tìm kiếm và xin hay thu mua vật liệu phế thải. Khi mang hàng về, chủ nhân Thành Công là ông Sáu sẽ mua lại tất cả với công thức làm ít ăn ít làm nhiều ăn nhiều:

Mình có bán hàng cho khách ở trong nước Nhật rồi họ cũng xuất ra ngoài chứ người Nhật không xài đồ cũ đâu.

Theo như ông Sáu nói thì đó là những tập đoàn lớn có ký hợp đồng với bên Trung Quốc hoặc các nước khác để bán những loại rác điện tử hay rác công nghiệp mua từ công ty TC:

Cá nhân của tôi thì tôi nghĩ tôi đi con đường đúng, nhưng mà trăm người mười ý. Tuy rằng những đồ này ở xa mà nghe nói thì giống như đồ phế thải nhưng thật tình mà nói đa số là xài được, đa số là xài được. Thí dụ như cái máy lạnh ở Nhật này xài hết ga họ không có kêu thợ lại bơm đâu, tủ lạnh cũng vậy. Hoặc là dọn nhà họ cũng bỏ hết, đường xa tiền vận chuyển cũng bằng cái mới rồi.

Quan trọng là kiên nhẫn và chịu khó

Thầu thu gom và mua bán phế liệu là một công việc mà không mấy ai thích làm vì cho là thiếu vệ sinh. Thế nhưng quan điểm của ông chủ hãng Thành Công, xuất thân từ Ngã Ba Trung Lương tỉnh Tiền Giang, trở thành phú gia ở trên đất Nhật, lại rất khiêm tốn. Sự thành công có được tới hôm nay, ông Sáu thổ lộ, có thể là do may mắn và biết nắm bắt thời cơ, nhưng quan trọng nhất là kiên nhẫn và chịu khó:

Tôi nghĩ tôi đi con đường này thì gia đình có cơm no áo ấm, làm cái này thì nặng nhọc, ở ngoài trời thì nó hơi dơ dáy bụi bặm, nhiều lúc người ta không muốn nhúng tay vào. Còn mình thì nghĩ khác, kệ nó có dơ dáy chút xíu nhưng mà cuộc sống ổn định

Ông Sáu

...Tôi nghĩ tôi đi con đường này thì gia đình có cơm no áo ấm, làm cái này thì nặng nhọc, ở ngoài trời thì nó hơi dơ dáy bụi bặm, nhiều lúc người ta không muốn nhúng tay vào. Còn mình thì nghĩ khác, kệ nó có dơ dáy chút xíu nhưng mà cuộc sống ổn định, tương lai sau này cho mấy cháu vậy thôi.

Tôi nghĩ tôi đi con đường này thì gia đình có cơm no áo ấm, làm cái này thì nặng nhọc, ở ngoài trời thì nó hơi dơ dáy bụi bặm, nhiều lúc người ta không muốn nhúng tay vào. Còn mình thì nghĩ khác, kệ nó có dơ dáy chút xíu nhưng mà cuộc sống ổn định, tương lai sau này cho mấy cháu vậy thôi. Mình nghĩ vậy đúng hay sai cũng không biết được, mọi người nhận xét chứ còn thật tình không dám.

Tên thật của tôi cha mẹ đặt tên Phước, tôi thứ sáu trong gia đình. Khi tôi qua Philippines tôi làm thiện nguyện bên đó suốt luôn. Tôi lái xe rác, tôi hút nhà cầu, tôi làm cho đồng bào. Ở Phi cô cũng biết Palawan nắng cháy da người, 40 độ có, cây bình linh mà nó còn cháy luôn, tôi thì cứ đầu trần vậy rồi nó đen thui. Qua tới đây thấy tui đen người ta kêu Sáu Đen đó mà…chỉ có vậy thôi.

Giàu có như vậy, ông Sáu không bao giờ quên những ngày đổ mồ hôi sôi nước mắt đi nhặt rác chở rác trên chiếc xe đạp, cái thưở mà nhiều khi vớ được những món hời đã cho ông tiền đầy túi nhỏ:

Tại vì cái đầu máy ngày xưa, đầu máy video mà có chân, cái thời đó thì tôi bán được tới 150 hay 180 đô một cái. Tới ngày tôi bước ra nghề đồ cũ này một cái đầu máy chỉ còn được 48 đô thôi. Một con TV ngày xưa 29 inches bán được trên 100 đô, con TV 33 inches mình bán khoảng 180 đô. Bán cho người ta người ta phải đóng lại, người ta lấy lời riêng nữa đó. Một ngày tôi kiếm vài ba ngàn là chuyện quá bình thường, nhưng mà cái nghề này người ta không có biết, ít người Việt Nam làm lắm.

Sau khi tôi lấy bằng đàng hoàng hết rồi, tôi lái xe thì chuyện kiếm một ngày vài ba ngàn là nhắm mắt cũng có rồi. Tại vì cái bộ máy lạnh hồi xưa đó, người ta mua cái mới và tiệm phải tới gắn cho người ta rồi đem cái cũ về để hủy ra làm rác. Mình tới mình xin gặp năm mười bộ là người ta cho không, mình lấy người ta mừng lắm, đỡ tốn tiền vận chuyển đỡ tốn tiền hủy nữa, một cái mình bán tới gần 100 đô rồi. Hồi xưa xin một tiệm thôi là nó đầy xe rồi.

Ai cũng vậy, có công mài sắt có ngày nên kim, nhưng phải chọn đúng con đường mình đi, mình phải nhẫn nại. Ở Nhật Bản thì tôi mở mắt ra, người ta đưa chén cơm tới miễn mình đừng làm chuyện gì mà thấy khó chịu trong lương tâm là được rồi. Ráng chịu cực khổ, phải quyết định phải đeo cái nghề mới thành công. Ở Nhật Bản ngày xưa tôi thành công bằng chiếc xe đạp, tôi không có bằng lái, không thân nhân, một mình một ngựa tới Nhật Bản này. Tôi giàu có hôm nay, tôi có tiền ngày hôm nay thì nói thật mồ hôi tôi đổ bằng chiếc xe đạp là nhiều nhất.

Giá trị của công ty mua bán đồ cũ và hàng phế thải Thành Công Seiko Shokai được tính trên số tiền thuế đóng góp cho chính phủ Nhật mỗi năm. Đây cũng là niềm tự hào của ông Sáu:

Mỗi năm tôi đóng thuế 150.000 đô có, 140.000 đô có. Năm nào nhiều thì đóng hơn, ít thì đóng khoảng 120.000. Nói đúng ra thì năm nào hãng xưởng tôi cũng có ăn. Bây giờ phong trào nó quá nhiều, người Nhật còn nhiều hơn người mình nữa. Mà bây giờ hãng xưởng mình có tiếng có tăm rồi, cũng lớn lao, đất đai cái gì là cũng của mình toàn bộ hết, người ta muốn tranh cạnh với mình cũng hơi khó đó.

Thanh Trúc vừa giới thiệu đến quí thính giả một trường hợp điển hình của nghề mua bán đồ cũ và hàng phế thải, đặc biệt nói về những mặt hàng điện tử đã qua sử dụng cũng như các loại rác công nghiệp, mà một người Việt ở Nhật Bản, ông Phước tự Sáu Đen, trở thành giàu có nhờ theo đuổi và biết tính toán trong nghề này.

Mục Đời Sống Người Việt Khắp Nơi đến đây tạm dừng. Thanh Trúc xin hẹn tái ngộ tối thứ Năm tuần tới.

 

Quan hệ Việt-Nhật và chính sách Đông Nam Á của Tokyo

 

Thứ hai 07 Tháng Mười 2013

Quan hệ Việt-Nhật và chính sách Đông Nam Á của Tokyo

Nghe (25:03)

Thêm vào danh mục của tôi

Tải về

Embed

 

Chủ tịch nước Việt Nam Trương Tấn Sang (T) bắt tay Thủ tướng Nhật Bản Shinzo Abe nhân cuộc họp song phương ngày 07/10/2013 bên lề Hội nghị Thượng đỉnh APEC tại Bali.

REUTERS/Edgar Su

Lưu Tường Quang / Trọng Nghĩa  RFI

Từ khi ông Shinzo Abe lên nhậm chức Thủ tướng Nhật Bản, chính sách mới của Tokyo càng lúc càng được thấy rõ : Củng cố chặt chẽ hơn quan hệ với Đông Nam Á, với thành tố quốc phòng ngày càng nổi bật, trái với trước đây thường là kinh tế, thương mại. Trong chính sách này, Việt Nam đang có một vị trí quan trọng cần phải tranh thủ để giảm bớt sức ép từ phía Trung Quốc và bảo vệ chủ quyền trên Biển Đông.
 

Vị trí của Việt Nam trong chính sách Đông Nam Á của Thủ tướng Shinzo Abe đã được thể hiện rõ nét một lần nữa vào hôm nay, 07/10/2013 với cuộc tiếp xúc song phương Nhật-Việt bên lề Hội nghị Thượng đỉnh Diễn đàn Hợp tác Kinh tế Châu Á - Thái Bình Dương APEC ở Bali (Indonesia).

Shinzo Abe và Trương Tấn Sang nhất trí thúc đẩy hợp tác về an ninh trên biển

Theo hãng tin Nhật Bản Kyodo, ông Abe cùng với Chủ tịch nước Việt Nam Trương Tấn Sang đã nhất trí tăng cường quan hệ hợp tác trong lãnh vực an ninh trên biển, nhằm mục tiêu không nói ra là chống lại các hành vi đe dọa của Trung Quốc tại Biển Đông.

Một quan chức trong phái đoàn Nhật Bản cho biết là trong cuộc hội đàm, Thủ tướng Nhật Bản đã bày tỏ thái độ quan ngại trước những hành động đơn phương nhằm « thay đổi hiện trạng bằng vũ lực », ám chỉ rõ ràng đến các hoạt động hải quân của Trung Quốc vốn dẫn đến các tranh chấp lãnh thổ với các nước châu Á khác, trong đó có cả Nhật Bản lẫn Việt Nam, trên hai vùng Biển Đông và Biển Hoa Đông.

Cũng theo nguồn tin trên, ông Trương Tấn Sang đã đồng ý với Thủ tướng Abe, cho rằng tranh chấp phải được giải quyết đúng theo quy định của luật pháp quốc tế.

Lãnh vực kinh tế cũng được hai nhà lãnh đạo Nhật Việt quan tâm. Hai bên cùng chia sẻ mục tiêu khuyến khích nhiều công ty Nhật Bản hơn đầu tư vào Việt Nam. Ông Abe cam kết là Nhật Bản sẽ tiếp tục hợp tác với Việt Nam trong việc cải thiện môi trường kinh doanh trong nước và thúc đẩy các công ty Nhật Bản đầu tư thêm. Ông cũng hứa rằng Nhật Bản sẽ giúp Việt Nam phát triển nguồn nhân lực.

Đây không phải là lần đầu tiên mà Thủ tướng Shinzo Abe hội đàm với các lãnh đạo cao nhất tại Việt Nam. Chỉ ít lâu sau ngày nhậm chức, vào đầu năm 2013, ông Abe đã dành chuyến công du ngoại quốc đầu tiên cho vùng Đông Nam Á, mà chặng dừng đầu tiên chính là Hà Nội.

Về chiến lược mới của Nhật Bản, hãng tin Mỹ Bloomberg ngày 03/10/2013 đã nhận xét : Chính quyền Shinzo Abe dựa trên các liên kết kinh tế sẵn có và quan trọng của Nhật Bản với khu vực Đông Nam Á để phát triển quan hệ an ninh, quốc phòng, đặc biệt với các nước quanh Biển Đông : Cung cấp tàu tuần duyên cho Philippines, tiến hành tập trận chống khủng bố với Indonesia và xem xét việc cung cấp tàu cho Việt Nam.

Yếu tố mới : Nhật sẵn sàng giúp Đông Nam Á về mặt quốc phòng

Chuyên gia Mỹ Michael Green, từng làm việc tại Hội đồng An ninh Quốc gia Mỹ, hiện là Phó Chủ tịch phụ trách châu Á tại Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế CSIS ở Washington ghi nhận : "Thế lực của Nhật Bản đang bị Trung Quốc lấn lướt, do đó Tokyo cần thêm bạn bè và đồng minh khác ngoài nước Mỹ... Yếu tố mới với ông Abe là ông sẵn sàng giúp các nước Đông Nam Á trong lãnh vực quốc phòng", chứ không chỉ tập trung vào quan hệ kinh tế như trước đây.

Tháng Bảy vừa qua, nhân dịp ghé Manila, ông Abe đã xác nhận lời hứa giúp Philippines 10 chiếc tàu tuần tra để bảo vệ vùng biển. Đối với Việt Nam, Bộ trưởng Quốc phòng Nhật Itsunori Onodera cũng đã tiết lộ với báo chí trong chuyến thăm Hà Nội vào giữa tháng Chín là Tokyo đang xem xét một thỏa thuận tương tự với Việt Nam.

Điểm chung giữa hai nước Việt Nam và Philippines là cả hai đều đang bị Trung Quốc tranh chấp chủ quyền biển đảo trong khu vực Biển Đông dồi dào nguồn cá và có nhiều tiềm năng dầu khí. Trên bình diện đó, cả hai nước Đông Nam Á cũng ở trong cùng một cảnh ngộ với Nhật Bản đang bị Trung Quốc lấn lướt tại khu vực Biển Hoa Đông, với đòi hỏi chủ quyền trên quần đảo Senkaku/Điếu Ngư hiện do Tokyo quản lý.

Nhân chuyến ghé thăm Việt Nam vào tháng trước, Bộ trưởng Quốc phòng Nhật Onodera hôm 17/09/2013 đã không ngần ngại so sánh : "Trong một chừng mực nào đó, Nhật Bản và Việt Nam đang ở trong cùng một tình trạng, một bên là ở Biển Hoa Đông và một bên ở Biển Đông".

Bộ trưởng Quốc phòng Nhật đã đi thăm căn cứ quân sự Cam Ranh

Dù không nói ra, nhưng Việt Nam rất hoan nghênh sự giúp đỡ của Nhật Bản trên bình diện quốc phòng. Hãng tin Mỹ Bloomberg đã trích dẫn Bộ trưởng Quốc phòng Nhật Bản Onodera nói tiết lộ rằng ông là quan chức quốc phòng ngoại quốc đầu tiên được đến thị sát khu vực quân sự của căn cứ hải quân Cam Ranh trong chuyến thăm hồi đầu tháng Chín.

Ông Onodera cũng cho biết thêm là Việt Nam đã tham gia vào một cuộc tập huấn cứu hộ tàu ngầm tại Nhật Bản vào cuối tháng Chín.

Tiến sĩ Lâm Peng Er thuộc Viện Đông Á, Đại học Quốc gia Singapore, tác giả một công trình nghiên cứu về quan hệ của Nhật Bản với khu vực, phân tích : "Chiến lược (của Nhật Bản) là nếu Trung Quốc áp lực lên Nhật Bản ở Biển Hoa Đông, Nhật Bản có thể cố tìm cách giảm bớt sức ép đó bằng cách gây áp lực lên Trung Quốc trong vùng Biển Đông, bằng cách hậu thuẫn cho Việt Nam và Philippines".

Đồng minh Mỹ của Nhật Bản lẽ dĩ nhiên rất hoan nghênh nỗ lực mới của Nhật Bản, dấn thân sâu hơn vào lãnh vực an ninh trên biển tại khu vực Đông Nam Á. Phát biểu với các phóng viên tại Seoul ngày 01 tháng 10 vừa qua, Đô đốc Samuel Locklear , nhân vật đứng đầu Bộ Tư lệnh Thái Bình Dương của Hoa Kỳ tỏ ý rất tán đồng các cố gắng của Nhật Bản : "Tôi nghĩ rằng việc Nhật Bản dấn thân rất hữu ích. Họ dẫu sao cũng là một cường quốc, có một năng lực phòng thủ quân sự rất đáng tin cậy, lại hiểu rõ khu vực thông qua mọi khía cạnh kinh tế và văn hóa".

Hướng Nam, nhưng vẫn phải quan tâm đến Bắc Kinh

Chính sách hướng nam của Thủ tướng Abe được cho là sẽ rất có lợi cho Nhật Bản. Tuy vậy, tất cả các chuyên gia đều cho rằng Tokyo không thể nào duy trì lâu dài một quan hệ căng thẳng với Bắc Kinh.

Ông Daniel Sneider, Phó Giám đốc nghiên cứu tại Trung tâm Nghiên cứu Châu Á - Thái Bình Dương Shorenstein, Đại học Stanford ở California nhận định : "Không một lãnh đạo Nhật Bản nào nghĩ rằng có thể duy trì một tình trạng căng thẳng và suy giảm quan hệ lâu dài với hai nước láng giềng chủ yếu ở Đông Bắc Á". Hai láng giềng đó là Trung Quốc và Hàn Quốc.

Quan hệ Việt-Nhật và chủ thuyết 'active pacifism' của ông Abe

Đây cũng là nhận định của nhà báo Lưu Tường Quang tại Sydney, vốn thường xuyên theo dõi các diễn biến địa lý chính trị tại Châu Á. Trả lời phỏng vấn của RFI, anh Lưu Tường Quang đã nêu bật vị trí của Việt Nam và Đông Nam Á trong chính sách ngoại giao và quốc phòng năng động mới của Thủ tướng Shinzo Abe, được gọi là « active pacifism ».

Theo anh Quang, Tokyo quả đang cải thiện mạnh mẽ quan hệ chặt chẽ với Hà Nội, nhưng tương tự như đồng minh Mỹ, Nhật Bản quan tâm nhiều hơn đến việc cải thiện bang giao với Trung Quốc.

Trong bối cảnh đó, vấn đề đối với Việt Nam là phải tìm cách « mở rộng lãnh vực quyền lợi chung giữa hai nước » để tranh thủ tốt nhất hậu thuẫn của Nhật Bản.

Sau đây, mời quý vị nghe bài phỏng vấn nhà báo Lưu Tường Quang tại Sydney.

Nhà báo Lưu Tường Quang tại Sydney   07/10/2013   Nghe (18:08)