Căng thẳng tiếp tục gia tăng ở Biển Đông

Cập nhật: 03:05 GMT - thứ sáu, 21 tháng 2, 2014

• Facebook
• Twitter
• Google+
• chia sẻ
• Gửi cho bạn bè
• In trang này

Chỉ trong vòng một tháng rưỡi vừa qua, có bảy diễn biến mới xuất hiện làm gia tăng căng thẳng về cả ngắn và dài hạn ở khu vực.

Năm diễn biến ngắn hạn bao gồm: Phản ứng của Philippines với lệnh cấm bắt cá của Bắc Kinh, sự bị động của ASEAN, hành động khiêu khích của hải quân Trung Quốc trên vùng bãi ngầm James Shoal (cách Malaysia 80km), khả năng thiết lập Vùng nhận dạng phòng không (ADIZ) trên Biển Đông, và sự phản đối mạnh mẽ hơn của Hoa Kỳ đối với các hành vi của Bắc Kinh.

Vào tháng Một vừa qua, chính quyền Philippines đứng ra phản đối tuyên bố chủ quyền của Trung Quốc trên Biển Đông. Lực lượng vũ trang của nước này còn để ngỏ khả năng hỗ trợ an ninh cho các ngư dân đi đánh bắt cá ở vùng biển tranh chấp.

Sang tháng Hai, Tổng thống Benigno Aquino kêu gọi cộng đồng quốc tế ủng hộ để chống lại những đòi hỏi chủ quyền vô l‎ý của Bắc Kinh.

Diễn biến thứ hai xuất hiện ở hội nghị bộ trưởng ngoại giao ASEAN tại Bagan, Myanmar trong hai ngày 16-17 tháng Một. Trong khi Philippines kêu gọi ASEAN đoàn kết để phản ứng với ADIZ và lệnh cấm bắt cá, thì phần đông các nước còn lại chỉ “bày tỏ quan ngại sâu sắc” và mong các nước giải quyết vấn đề “bằng biện pháp hòa bình,” chứ không đưa ra các bình luận chính thức hay hành động cụ thể nào.

Chỉ vài hôm sau đó, một đội tàu của Hải quân Trung Quốc (PLAN), gồm tàu đổ bộ Trường Bạch Sơn (Changbaisan), và hai tàu khu trục (Vũ Hán và Hải Khẩu), nhổ neo từ căn cứ Hải Nam và đi tuần tra khắp Biển Đông. Đội tàu này sau đó cập bến bãi James Shoal, cách bờ biển Malaysia có 80km và Hải Nam khoảng 1.800km, và thề bảo vệ chủ quyền và lợi ích của Trung Quốc, báo chí nước này cho biết.

Ngày hôm sau, phát ngôn viên bộ Ngoại Giao Trung Quốc Tần Cương tuyên bố chủ quyền “không thể tranh cãi” với James Shoal.

"Chúng tôi hoàn toàn ủng hộ quyền của các bên liên quan trong việc giải quyết tranh chấp bằng các cơ chế hòa bình."

Trợ lý Ngoại trưởng Mỹ Daniel Russel

Đây là lần thứ hai trong vòng hai năm Hải quân Trung Quốc xuất hiện ở bãi này để thể hiện chủ quyền. Cả hai lần chính quyền Malaysia đều cho rằng không hề biết sự hiện diện của quân Trung Quốc.

Điều này khiến người ta nghi ngờ: hoặc là Kuala Lumpur đã thiếu thành thực, hoặc khả năng cảnh báo của hải quân Malaysia quá kém, hoặc do chính quyền nước này yêu cầu lực lượng hải quân không đến khu vực trên để tránh va chạm.

Diễn biến thứ tư là việc một bản dự thảo ADIZ trên Biển Đông đã được gửi lên chính quyền Trung Quốc vào tháng 5/2013, tờ Asahi Shimbun đưa tin. Tuy ngay sau đó Bộ Ngoại giao Trung Quốc đã lên tiếng phủ nhận, cần phải lưu ý ‎ rằng Bộ Quốc phòng nước này đã từng tuyên bố vào năm ngoái rằng sẽ thành lập các khu vực ADIZ khác khi đã có sự “chuẩn bị sẵn sàng.”

Diễn biến thứ năm là ở thái độ ngày càng quyết liệt của Mỹ với ADIZ và tuyên bố chủ quyền của Trung Quốc trên Biển Đông. Ông Evan Medeiros, giám đốc châu Á của Hội đồng An ninh Quốc gia Mỹ, cảnh báo vào ngày 1/2 rằng sự khiêu khích của Trung Quốc sẽ có thể làm gia tăng sự hiện diện quân sự của Mỹ ở khu vực.

Vào ngày 5/2, trong buổi điều trần trước Ủy ban Đối ngoại thượng viện Mỹ khu vực châu Á-Thái Bình Dương, trợ l‎ý Ngoại trưởng Mỹ Daniel Russel nói Trung Quốc nên thu lại các tuyên bố về ADIZ.

Ông này cũng phản đối “đường chín đoạn” và cho biết Mỹ sẽ ủng hộ việc Philippines đưa Trung Quốc ra tòa án quốc tế.

“Chúng tôi hoàn toàn ủng hộ quyền của các bên liên quan trong việc giải quyết tranh chấp bằng các cơ chế hòa bình.”

ASEAN không đồng lòng trong giải quyết tranh chấp

Xung khắc trong dài hạn

Việc Mỹ đang xem xét lại cán cân quyền lực tại Châu Á-Thái Bình Dương và quá trình hiện đại hóa không ngừng của Hải quân Trung Quốc là hai xu hướng dài hạn rất đáng lưu tâm.

Trong hai tháng vừa qua, một số quan chức cấp cao của Mỹ đã đưa ra những nhận xét khá bi quan về sự thay đổi trong cán cân quyền lực ở phía Tây Đại Tây Dương.

“Không còn nghi ngờ gì nữa, sự thống trị tuyệt đối của người Mỹ đang giảm dần,” Đô đốc Samuel Locklear, Tổng chỉ huy tư lệnh quân đội Mỹ ở Thái Bình Dương, cho biết trên tờ Defense News. ”Đó không phải là điều gì đáng lo ngại, mà là thực tế cần phải nhìn nhận.”

Trong khi đó, Thứ trưởng Quốc phòng Mỹ Frank Kendall cho rằng sự vượt trội về công nghệ của quân đội Hoa Kỳ đang bị thách thức nghiêm trọng từ quá trình hiện đại hóa của Trung Quốc, và bởi sự cắt giảm ngân sách quốc phòng Hoa Kỳ.

Theo biên bản điều trần của Văn phòng Tình Báo Hải quân Hoa Kỳ (ONI), thì Trung Quốc đang có tham vọng tăng nhanh chóng các số lượng các đội tàu trên biển, tàu ngầm, và vũ khí.

Quốc gia này cũng vừa bắt đầu chế tạo tàu sân bay thứ hai, dự kiến sẽ đưa vào sử dụng vào năm 2018. Nhiều chuyên gia còn cho rằng Trung Quốc sẽ vận hành đội tàu sân bay có khả năng chiến đấu ở các vùng biển xa vào năm 2020.

Những kế hoạch hiện đại hóa của Trung Quốc được hỗ trợ bởi ngân sách quốc phòng đạt tới 160 tỷ đô la trong năm 2015. Theo thứ trưởng Quốc phòng Mỹ Kendall, ngân sách cho quân đội của Trung Quốc tăng khoảng 10% mỗi năm.

"Không còn nghi ngờ gì nữa, sự thống trị tuyệt đối của người Mỹ đang giảm dần... Đó không phải là điều gì đáng lo ngại, mà là thực tế cần phải nhìn nhận."

Đô đốc Samuel Locklear

Với các lực lượng bán quân sự địa phương, Trung Quốc cũng đầu tư khá nặng tay. Vào ngày 10/1, một chiếc tàu 5.000 tấn đã được giao cho Hạm đội Phòng vệ bờ biển phía Nam, đặt tại thành phố Tam Sa, thuộc quần đảo Hoàng Sa. Truyền thông Trung Quốc cũng cho biết một chiếc tàu tuần tra nặng 10 nghìn tấn, loại lớn nhất thế giới, cũng đang được lắp ráp.

‘Rủi ro xung đột an ninh’

Những xu hướng an ninh ngắn và dài hạn sẽ càng làm gia tăng căng thẳng về tranh chấp chủ quyền trên Biển Đông.

Philippines sẽ tiếp tục đấu khẩu với Trung Quốc, trong khi Bắc Kinh sẽ có thể cho tàu chiến đóng quân tại bãi ngầm Second Thomas Shoal, khu vực tranh chấp với Manila. Sự khác biệt trong cách tiếp cận vấn đề giữa Philippines và Malaysia sẽ khiến cho bốn nước tranh chấp với Trung Quốc ở khu vực khó đạt được thỏa thuận chung.

ASEAN cũng đã không đạt được đồng thuận trong việc tuyên bố lệnh cấm bắt cá của Trung Quốc, cũng như khả năng thiết lập ADIZ, là rủi ro an ninh cho toàn Đông Nam Á, chứ không riêng gì các nước tranh chấp.

Về phía Trung Quốc, họ sẽ tiếp tục đẩy nhanh hiện đại hóa cả hải quân lẫn lực lượng bán quân sự tuần tra bờ biển.

Hải quân Trung Quốc sẽ tập trận ở trong vùng chín đoạn, vốn sẽ xâm phạm vào các khu đặc quyền kinh tế của các quốc gia tranh chấp. Trong khi đội tàu bán quân sự sẽ tăng cường tuần tra hoặc đóng quân trên Biển Đông với thời gian dài hơn.

Chính sách chủ động hơn của Mỹ ở khu vực sẽ dễ dẫn tới những phản ứng về mặt chính trị, ngoại giao, và thậm chí là quân sự, của Trung Quốc tại các vùng biển tranh chấp. Điều này cũng dễ hiểu: quá trình hiện đại hóa hải quân và mở rộng ảnh hưởng của Trung Quốc sẽ tất yếu dẫn tới sự suy giảm quyền lực của hải quân Mỹ tại phía Tây Thái Bình Dương.

Bài lược dịch từ bản gốc tiếng Anh phân tích của Giáo sư Carl Thayer đã đăng trên trang The Diplomat.

http://www.bbc.co.uk/vietnamese/world/2014/02/140221_scs_tension.shtml

Thủy điện Don Sahong đe dọa cá heo Mêkông và đời sống dân cư hạ lưu Một khúc Mê kông.

ĐÔNG NAM Á - MÔI TRƯỜNG - 

Bài đăng : Thứ sáu 21 Tháng Hai 2014 - Sửa đổi lần cuối Thứ sáu 21 Tháng Hai 2014

Thủy điện Don Sahong đe dọa cá heo Mêkông và đời sống dân cư hạ lưu

Một khúc Mê kông.

DR

Trọng Thành  RFI

Hôm qua, 20/02/2014, Quỹ Bảo tồn Thiên nhiên Thế giới (WWF) báo động dự án thủy điện Don Sahong tại nam Lào trên dòng Mêkông đe dọa làm tuyệt chủng loài cá heo quý Irrawady. WWF kêu gọi đình hoãn dự án. Don Sahong là một trong số 11 dự án đập thủy điện trên dòng chính Mêkông. Việc xây dựng các đập thủy điện đe dọa cuộc sống của 60 triệu cư dân sống dựa vào dòng sông này.

Dự án đập Don Sahong, được xây dựng ngay sát biên giới Cam Bốt, chỉ cách khu vực cư trú ưa thích của loài cá heo nước ngọt Irrawady khoảng một cây số. Hiện tại theo WWF, còn tổng cộng 85 cá thể cá heo Irrawady sống tại một đoạn sông dài khoảng 190 km, nằm vắt qua biên giới Lào-Cam Bốt.

Theo người phụ trách WWF tại Cam Bốt, ông Chhith Sam Ath, « nếu đập Don Sahong được xây dựng, thì loài cá heo Mêkông sẽ bị tuyệt chủng ». Ông cũng cho biết, « cá heo Irrawady rất quan trọng với Cam Bốt, chúng thu hút khách du lịch và đây là một kho báu của quốc gia ». 

Các nhà bảo vệ môi trường lo ngại rằng đập Don Sahong sẽ chặn đường di cư của các loài cá, nguồn sống của cá heo Irrawady. Cũng theo Quỹ Bảo tồn Thiên nhiên Thế giới, các thuốc nổ sử dụng để xây dựng con đập này có thể sẽ làm tổn hại các cơ quan thính giác rất nhạy cảm của loài cá heo, được chúng sử dụng để định hướng khi di chuyển.

Trước các đe dọa nhắm vào loài cá heo quý, cuối năm 2012, Cam Bốt đã phê chuẩn việc thành lập một khu bảo tồn riêng đối với loài cá này.

Don Sahong và 10 dự án đập khác trên Mêkông đe dọa cuộc sống của 60 triệu cư dân

Đập Don Sahong, với công suất dự kiến 260 megawat, đã được khởi công và dự kiến sẽ hoàn tất vào năm 2018. Bị các quốc gia Việt Nam, Cam Bốt, Thái Lan phản đối, chính phủ Lào chấp nhận tiếp tục tham vấn các nước láng giềng, cho dù việc xây dựng đã bắt đầu.

Don Sahong được coi là yết hầu của dòng Mêkông. Theo các nhà bảo vệ môi trường, tài nguyên cá phong phú của Mêkông phụ thuộc nhiều vào việc cá có thể đi ngược lên thượng nguồn để đẻ trứng, mà đặc biệt thông qua ngả đường Don Sahong. Chặn đứng Don Sahong rất có thể sẽ làm cho nguồn cá Mêkông cạn kiệt.

Cùng với Xayaburi, đập thủy điện đầu tiên mà Lào bắt đầu khởi công từ cuối 2012, bất chấp các phản đối mạnh mẽ từ nhiều nước láng giềng và các tổ chức quốc tế (dù có chấp nhận điều chỉnh một phần dự án), đập Don Sahong và 9 dự án đập khác trên dòng Mêkông đe dọa cuộc sống của khoảng 60 triệu cư dân, từ bao đời nay sống dựa vào dòng sông như một nguồn thực phẩm, nguồn nước, phương tiện đi lại…

Ông Nguyễn Minh Nhị, cựu chủ tịch tỉnh An Giang, đồng bằng Mêkông (Việt Nam), nhận xét : 

Ông Nguyễn Minh Nhị, cựu chủ tịch tỉnh An Giang 21/02/2014 Nghe (01:34)

« Cái này thì nhất định có ảnh hưởng rồi, vì can thiệp vào tự nhiên mà. Nhưng mà ảnh hưởng như thế nào, thì phải có một cái nghiên cứu, đánh giá tác động tương đối chính xác, để rồi có một thái độ ứng xử cho thích hợp. Tinh thần chung là vậy.

Còn về ảnh hưởng tôi cho là cũng khá nghiêm trọng, bởi vì nó sẽ tích nước, ảnh hưởng dòng chảy, rồi ảnh hưởng phù sa, ảnh hưởng thủy sản… Đặc biệt là tình hình Biến đổi khí hậu, nước biển dâng, thì khi tích nước, sẽ hạn chế xả nước vào mùa kiệt, sẽ khiến mặn xâm nhập vào mùa kiệt mạnh hơn nữa. Nói chung rất là nguy hiểm.

Cái này thì Việt Nam, Lào, Campuchia, nói chung là mấy nước trong Ủy ban sông Mêkông làm việc với nhau, có sự bảo trợ của Liên Hiệp Quốc. Chương trình này nói chung là lâu rồi, nhưng sự đồng thuận với nhau để xử lý những vấn đề cụ thể như vậy, thì trong thời gian vừa qua tôi thấy nhiều chuyện chưa giải quyết được. Trong đó có các thủy điện ở Lào, Campuchia, kể cả Thái Lan nữa.

Người dân ở Việt Nam nói chung, nhất là ở đồng bằng sông Cửu Long của tôi ở đây rất quan tâm đến vấn đề này. Cũng có chuyện không đồng tình là nếu ở trên thượng nguồn làm như vậy, kể cả bên Trung Quốc nữa, thì đều ảnh hưởng ở dưới này hết. Chúng tôi ở hạ lưu thì thấy rõ cái biến động của nó.

Tôi hy vọng cộng đồng quốc tế, thông qua Liên Hiệp Quốc làm việc một cách tích cực và nghiêm túc hơn, thì các nước cũng nhận ra trách nhiệm của mình đối với vấn đề dòng sông là của chung, để có thái độ ứng xử phù hợp ».
 

Các tin bài liên quan

Lào sắp xây thêm đập trên dòng chính sông Mêkông

Thủy điện Don Sahong : Nguy cơ tan vỡ Hiệp ước Mêkông

Cá heo Irawaddy trên sông Mê Kông đứng trước nguy cơ tuyệt chủng

Cập nhật lúc 17:22, Thứ Tư, 17/08/2011 (GMT+7)

Theo kết quả một nghiên cứu mới đây của Quỹ Quốc tế Bảo vệ Thiên nhiên WWF, hiện chỉ còn khoảng 85 cá thể cá heo Irawaddy trên toàn bộ sông Mê Kông và đây là loài đang bị đe dọa tuyệt chủng nghiêm trọng.

Tỷ lệ cá thể non có thể sống sót tới lúc trưởng thành của loài này rất thấp, ngoài ra còn bị vướng vào lưới rê nên buộc các nhà nghiên cứu phải kết luận rằng: quần thể loài này, vốn đã ít về mặt số lượng, đang suy giảm nghiêm trọng và có nguy cơ tuyệt chủng cao.

Loài cá heo Irrawaddy (Orcaella brevirostris) sinh sống trên đoạn sông Mê Kông dài 190 km nằm giữa Lào và Campuchia. Theo báo cáo của WWF, từ năm 2003 tới nay đã có 88 con bị chết và 60% số đó là cá heo con dưới hai tuần tuổi.

Loài cá heo tuyệt đẹp này được tìm thấy ở vùng duyên hải khu vực Nam Á và Đông Nam Á và ở 3 con sông: sông Ayeyarwady (Myanmar), sông Mahakam (Inđônêsia) và sông Mê Kông. Tất cả những quần thể trên các sông trên đều nằm trong danh mục các loài bị đe doạ nghiêm trọng trong sách Đỏ của IUCN; và nhìn chung loài này được xếp ở mục dễ bị tổn thương.

Người Khơ-me và Lào coi cá heo Irrawaddy là một loài vật thiêng liêng. Hiện nay, loài này đang là một nguồn thu nhập quan trọng và tạo thêm công việc cho những cộng đồng tham gia các dịch vụ du lịch sinh thái ngắm cá heo.

Tiến sĩ Li Lifeng, Giám đốc Chương trình Nước ngọt của WWF cho biết: “Các hoạt động bảo tồn liên kết là cơ hội tốt nhất để chúng ta cứu chúng khỏi nguy cơ tuyệt chủng, đảo ngược tình trạng suy giảm và đảm bảo sự sinh tồn của loài vật đẹp đẽ này trên sông Mê Kông”.

Hiện, với số lượng cá thể như trên, loài cá heo Irrawaddy được đưa vào danh sách những loài bị đe dọa nghiêm trọng trong sách Đỏ của Liên minh Bảo tồn Thiên nhiên Quốc tế - IUCN, mức độ đe doạ cao nhất trong những loài bị đe doạ trên toàn cầu.

Tình trạng săn bắt cũng là một nguyên nhân khiến loài cá heo Irrawaddy đứng trước bờ vực tuyệt chủng

Loài cá heo Irrawaddy cũng được bảo vệ ở mức cao nhất trong Luật Thuỷ sản của Campuchia và Lào. Tuy nhiên, loài cá heo trên sông Mê Kông vẫn tiếp tục bị đe dọa với kỹ thuật đánh bắt lưới rê, trong khi con người vẫn chưa hiểu rõ lý do tử vong non của một số cá thể.

G.T (Dịch, tổng hợp)